Truyền thông thế giới và đại dịch Covid-19

26/03/2020, 08:50

Truyền thông thế giới và đại dịch Covid-19 - Sự cạnh tranh của các hãng truyền thông thế giới, vô tình khiến Covid-19 âm thầm lan rộng ở nhiều nước trong đó có Mỹ. Câu hỏi được đặt ra, liệu đại dịch Covid-19 có liên quan gì đến chính trị ở một số nước hay chỉ là dịch bệnh có tính toàn cầu?

Tổng thống Mỹ Donald Trump ban bố tình trạng khẩn cấp trên toàn quốc nhằm đẩy mạnh công tác phòng, chống dịch Covid-19 tại Nhà Trắng, ngày 13/3/2020. Ảnh: AFP

Thế giới “chao đảo”

Bất chấp việc WHO đã đưa ra cảnh báo về một mối nguy cơ “đại dịch Covid-19 toàn cầu” đang diễn ra, nhưng một số nước phương Tây dường như vẫn tỏ ra “thờ ơ” trong các động thái quan tâm đến sức khỏe của người dân. Nhiều nước tự tin có thể đẩy lùi dịch bệnh một cách dễ dàng. Tuy nhiên, thực tế diễn ra lại trái ngược với những dự đoán ban đầu, từ đó bộc lộ nhiều tranh cãi trong truyền thông về đại dịch Covid-19.    

Tính đến ngày 26/3, số người nhiễm Covid-19 ở Italia tăng chóng mặt, lên tới 74.386 trường hợp, trong đó có 7.503 người tử vong gấp đôi Trung Quốc. Số ca nhiễm tại Italia tăng cao như hiện nay là do có hoạt động giao thương hàng không với Trung Quốc khá lớn. Chính quyền Italia bị chỉ trích đã bỏ ngoài tai lời kêu gọi của cựu Phó Thủ tướng Matteo Salvini yêu cầu Chính phủ sử dụng các biện pháp cách ly những người từ “tâm dịch” di chuyển sang.

Tại Vương quốc Anh, tổng số ca nhiễm cho đến sáng ngày 14/3 là 798 với 11 ca tử vong. Theo kênh CNN (Mỹ), sau khi tham khảo các cố vấn y tế và khoa học, Thủ tướng Johnson đã thông báo Chính phủ Anh sẽ chuyển sang giai đoạn “trì hoãn” trong kế hoạch đối phó với dịch viêm đường hô hấp cấp Covid-19. Ông cảnh báo người dân Anh sẽ đối mặt với cuộc khủng hoảng y tế công cộng tồi tệ nhất trong một thế hệ và cần chuẩn bị tinh thần mất người thân yêu sớm hơn.

Hiện tại, Chính phủ Anh chưa hề áp đặt những biện pháp quyết liệt như tại một số quốc gia khác khi bị đại dịch tấn công, trong đó có cách ly xã hội, đóng cửa biên giới hay ban bố tình trạng khẩn cấp quốc gia. Lệnh cấm tụ tập đông người hay đóng cửa trường học như Italia, Pháp, Đức và Tây Ban Nha sẽ không hiệu quả trong ngăn chặn dịch bệnh lây lan. Tuy nhiên, trên các phương tiện truyền thông đại chúng, nhiều ý kiến chuyên gia cho rằng, nước Anh có thể đã có từ 5.000 tới 10.000 người nhiễm Virus Corona. Nếu như nước Anh tăng cường làm xét nghiệm số người nhiễm chắc chắn sẽ tăng.

Việc truyền thông thiếu bất nhất trong nội bộ Anh và Italia khiến người dân hai quốc gia này và một số nước châu Âu tỏ ra “thờ ơ” trước đại dịch, khi tham gia tụ tập đám đông đều không sử dụng các biện pháp phòng, chống thông thường. Bản thân họ cho rằng, truyền thông nước này đang “cố tình” thổi phồng dịch bệnh trong các thông tin đưa ra công chúng. Hệ lụy các nước châu Âu đang phải đối mặt với vấn nạn tin giả về Covid-19 rất nghiêm trọng.

Trong một động thái mới đây, WHO đã phải tạo tài khoản trên mạng xã hội Tiktok để ngăn chặn tin giả về Covid-19 xuất hiện ngày một nhiều trên mạng xã hội này. Đối lập với châu Âu, các nước châu Á lại đang tập trung truyền thông đầy đủ về tác hại và hậu quả mà Covid-19 gây ra.

Truyền thông thế giới và đại dịch Covid-19

Câu chuyện truyền thông Mỹ

Ngày 21/1, Mỹ ghi nhận ca nhiễm Covid-19 đầu tiên tại bang Washington, số ca nhiễm mới tăng lên 70 bệnh nhân, chủ yếu liên quan đến du khách nước ngoài. Sau đó, số ca nhiễm tăng nhanh chóng sau khi cơ quan y tế công bố trường hợp lây nhiễm cộng đồng đầu tiên tại California, ngày 26/2.

Số ca nhiễm mới cập nhật hàng ngày ở Mỹ tăng lên nhanh chóng, có cả tin về những ca tử vong khi nhiễm Covid-19. Các cấp chính quyền chỉ chính thức khẳng định sự tồn tại của Covid-19 sau khi phát hiện SARS-CoV-2 khi có thêm 20 trường hợp khác tử vong ở khu vực Seattle trong những ngày tiếp theo.

Trước sức ép của dư luận, ngày 13/3, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố tình trạng khẩn cấp quốc gia với dịch bệnh Covid19. Ông cam kết nâng cao quy mô, tăng tốc khả năng xét nghiệm Virus Corona chủng mới cho người dân. Đồng thời, việc tuyên bố tình trạng khẩn cấp quốc gia với dịch Covid19 giúp giải phóng thêm 50 tỉ USD ngân sách cho các bang chủ động trong công tác chống dịch. Câu hỏi đặt ra, vai trò của các tập đoàn báo chí, truyền thông Mỹ ở đâu trong việc truyền thông về dịch bệnh.

Những năm gần đây, nội bộ nước Mỹ bị phân rẽ như thế nào thì truyền thông và báo chí Mỹ cũng vậy, cũng bị phân chia thành hai thái cực là “tả và hữu”. 5 năm trở lại đây, Fox News trở thành hãng truyền thông quyền uy, có ảnh hưởng lớn ở Mỹ, nhà báo Sean Hannity người đứng đầu hãng Fox News trở thành nhà báo quyền uy và ảnh hưởng lớn nhất ở Mỹ, khi ngày nào ông cũng điện đàm với Tổng thống Trump.

Twitter là mạng xã hội thể hiện kịp thời, chuẩn xác nhất quan điểm chính sách cầm quyền của Tổng thống mà không phải là kênh truyền thông của Chính phủ Mỹ. Không phải những tờ báo lớn ở Mỹ như New York Times hay Washington Post, không phải các kênh truyền hình danh giá thế giới như CNN hay MSNBC mà những hãng truyền hình như Fox News hay các trang tin điện tử mới được chính quyền và cử tri của ông Trump coi là chính thống, điều này đã tạo tiền đề cho cuộc chiến truyền thông trong nước Mỹ về đại dịch Covid-19, ảnh hưởng không nhỏ đến kết qua bầu cử Tổng thống Mỹ thời gian tới.

Kênh Fox News đưa tin về đại dịch Covid-19

Truyền thông Mỹ đang cực đoan về dịch bệnh. Trong cuộc phỏng vấn ngày 4/3, trên kênh Fox News, Tổng thống Trump gây sốc khi tuyên bố trên truyền hình, ông không tin vào tỷ lệ tử vong 3,4% của dịch Covid19 mà Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đưa ra, ông “linh cảm” đây là một con số sai, vì biểu hiện của người nhiễm Covid-19 giống cúm - một căn bệnh phổ biến, người bệnh sẽ thấy khỏe mà không cần tới bác sĩ.

Tổng thống Trump cũng không quên đổ lỗi cho người tiền nhiệm Barack Obama vì để thiếu hụt dụng cụ xét nghiệm bệnh dịch. Ngày 9/3, Tổng thống Trump viết trên Twitter cá nhân: “Năm ngoái, số lượng người Mỹ chết vì bệnh cúm mùa khoảng 37.000 người mà các cửa hàng không phải đóng cửa, cuộc sống và kinh tế vẫn tiếp diễn. Hiện tại, mới chỉ có 546 ca nhiễm Covid-19 với 22 ca tử vong thôi. Hãy thử so sánh về chuyện đó đi!”.

Thống đốc bang New York, Andrew Cuomo từng cố gắng giải thích trước người dân khi so sánh Covid-19 kém nguy hiểm hơn cả Ebola và SARS trước đây và dịch bệnh này cũng chẳng khác “cúm mùa” tại Mỹ. Bài phát biểu ngày 11/3 của Tổng thống Donald Trump được kỳ vọng làm dịu những lo ngại về sự lây lan của Covid-19. Thay vào đó, nó gây ra sự hoảng loạn và hoang mang, không chỉ với các thị trường, khách du lịch Mỹ và các nhà lãnh đạo quốc tế mà còn trong chính quyền của ông Trump.

Trong khi, các nhân viên và nhà ngoại giao ở nước ngoài chưa chuẩn bị cho thông báo của Tổng thống đã phải nháo nhào tới tận sáng 12/3 để tìm hiểu xem công việc và việc đi lại của họ sẽ bị ảnh hưởng thế nào khi không biết liệu họ có thể về thăm gia đình ở Mỹ hay không. Điều này vô tình làm ảnh hưởng đến niềm tin mà người dân Mỹ dành cho Tổng thống trong việc ngăn chặn Covid-19.

Kênh truyền thông “bảo thủ” như Fox News coi Covid-19 chỉ là bệnh cúm thông thường. Fox News cho rằng, nếu không có vắc-xin cúm, cúm sẽ là một đại dịch nguy hiểm hơn cả Covid-19. Mặc dù chưa có vắc -xin phòng Covid-19, nhưng không quá khó kiểm soát, người dân không phải lo lắng. Những cách truyền thông kiểu này đang tạo ra lớp công chúng dễ bị “tổn thương” khi đại dịch đang bùng phát tại Mỹ.

Chính ý kiến chủ quan đã và đang tạo ra cuộc chiến giữa các hãng truyền thông của Mỹ, đẩy Covid-19 trở thành cuộc tranh giành chính trị trước thềm bầu cử Tổng thống Mỹ. Những hãng truyền thông “đồng minh” của ông Trump luôn bảo vệ các quyết định của Tổng thống và ca ngợi phản ứng của ông Trump với Covid-19, Fox News dành nhiều thời lượng trên truyền hình để công kích phe Dân chủ và các hãng truyền thông được coi là “cánh tả” như New York Times và CNN, vì những hãng này chỉ trích cách ông Trump và chính quyền ứng phó chậm với Covid-19.

Đồng thời, một số hãng truyền thông lại thể hiện quan điểm, phe Dân chủ đang sử dụng tình hình dịch bệnh viêm phổi cấp với mục đích chính trị, khi thổi phồng sự nghiêm trọng của Covid-19, tạo ra sự khủng hoảng, nhằm hạn chế cơ hội tái đắc cử Tổng thống Trump. Hãng tin Fox News còn cho rằng, đây là một nỗ lực khác để luận tội Tổng thống.

Theo giới phân tích, những nhận định này của hãng truyền thông “thân” Tổng thống có khả năng sẽ khiến ông Trump phải trả giả đắt trong cuộc bầu cử sắp tới. Dịch bệnh Covid-19 không chỉ đang làm đảo lộn cuộc sống của người dân Mỹ mà còn khiến các hoạt động tranh cử Tổng thống Mỹ năm 2020 bị đình trệ.

Louisiana đã trở thành tiểu bang đầu tiên của Mỹ hoãn các cuộc bầu cử Tổng thống sơ bộ của Đảng Dân chủ vào tháng 4, do lo ngại sự bùng phát dịch Covid-19. Bên cạnh đó, ông Trump sẽ phải đối mặt với nhiều vấn đề tin giả giống như cuộc bầu cử Tổng thống năm 2016, nhưng lần này cho thấy mức độ ảnh hưởng còn nghiêm trọng hơn.

Có thể khẳng định, chính sự cực đoan của báo chí, truyền thông Mỹ về đại dịch Covid-19 đang khiến nước Mỹ đối mặt với nhiều thách thức, khi những người ủng hộ Tổng thống chỉ theo dõi diễn biến của vụ việc này qua Fox News hay những hãng truyền thông và báo chí cùng phe cánh, mặc nhiên coi đấy là sự thật./.

Hải Dương

Bình luận