Kỷ niệm 69 năm ngày thành lập Hội Nhà báo Việt Nam (21/4/1950 - 21/4/2019):

69 năm - “Ngôi nhà chung” làng báo Việt!

21/04/2019, 04:57

69 năm - “Ngôi nhà chung” làng báo Việt! - Ngày 21/4/2019, Hội Nhà báo Việt Nam -“ngôi nhà chung” của những người làm báo chỉ thiếu một năm là tròn tuổi “thất thập cổ lai hy” (tính từ tháng 4/1950), độ tuổi mà Đỗ Phủ cho rằng xưa nay hiếm, trong Di chúc bất hủ gửi lại mai sau, Bác Hồ cũng nhắc tới việc trường thọ dẫn dụ trên.

Đoàn Hội Nhà báo Việt Nam đến thăm và dâng hương tại Di tích năm 2018. Ảnh: Nam Nguyễn

Phát triển trong gian khó

Sáu mươi chín năm trước, theo Chỉ thị của Tổng bộ Việt Minh và Bác Hồ, Hội Nhà báo Việt Nam được thành lập tại chiến khu Việt Bắc (Xã Điềm Mặc, Định Hóa, Thái Nguyên) nơi đã đi vào thơ Tố Hữu: “Nhớ từng rừng nứa bờ tre/ Ngòi Thia, sông Đáy, suối Lê vơi đầy”. Tên “cúng cơm” là Hội Những người viết báo Việt Nam. Vị Hội trưởng đầu tiên (sau là Chủ tịch) không ai khác là nhà báo, nhà thơ, nhà ngoại giao kỳ cựu Xuân Thủy. Ngày ra mắt “thiên hạ”, Hội có khoảng 300 hội viên, các chi hội bắt đầu được thành lập tại các liên khu 3, 4, 5 và Nam Bộ.

Đến giữa năm 1938, mặc dù đất nước còn chìm đắm trong đêm dài nô lệ, hoạt động báo chí bị bọn cai trị cấm đoán hà khắc, nhưng cả nước có 120 tờ báo Trung ương, địa phương, trong đó 2 tờ lớn nhất là Tạp chí Đỏ và Báo Tranh Đấu, tựa hai ngọn cờ được phất lên sau tờ Thanh Niên do Bác Hồ sáng lập tháng 6/1925 là ngọn cờ chói lọi, động lực thôi thúc các chiến sĩ yêu nước, kiên trinh - những trí thức cách mạng trong lao tù sáng tạo ra những tờ báo bằng nhiều hình thức khác nhau, coi đó là vũ khí sắc bén góp sức cùng toàn dân đấu tranh giải phóng dân tộc.

Các đại biểu tham dự Hành trình về nguồn năm 2018 của Hội Nhà báo Việt Nam. Ảnh: Nam Nguyễn

Chi bộ nhà tù Hỏa Lò có tờ “Con Đường Chính” do đồng chí Trường Chinh với bút danh “Cây Xoan” chủ bút. Nhà tù Sơn La có tờ “Suối Reo” của Trần Huy Liệu, Xuân Thủy và Nguyễn Đức Quỳ. Nhắc đến tờ Suối Reo làm ta nhớ đến tinh thần lạc quan cách mạng của hai nhà báo lừng danh Trần Huy Liệu và Xuân Thủy xuất khẩu thành thơ trên đường đi đày lên Sơn La vùng thiêng nước độc:

“Một xích hai thằng khắp đó đây
Ngủ, ăn, ỉa, đái chẳng rời tay
Anh em ta thắt dây liên lạc
Trên bước đường xa cát bụi đầy”.

Xuân Thủy họa lại:

“Gió bụi đường đời đã tới đây
Xích thì mặc xích cứ vung tay
Núi sông hùng vĩ chờ ta đó
Quyết vượt chông gai, cóc sợ đày”.

Sau độc lập, họ là những nhà báo được xếp ngồi “chiếu giữa”. Ông Liệu trở thành Bộ trưởng Tuyên truyền của Chính phủ, Xuân Thủy trở thành Chủ bút Báo Cứu Quốc. Thời Mặt trận Dân chủ (1936) có tờ Hồn Trẻ, kế đến là tờ Le Travail (Lao động) của Võ Nguyên Giáp làm Chủ bút kiêm Chủ tịch Hội Nhà báo Dân Cày. Xuôi phương Nam, xứ Huế của miền Trung gian lao mà anh dũng, Sài Gòn và một số tỉnh thành Nam Bộ, Đồng bằng sông Cửu Long trước năm 1945 có những tờ báo rực lửa trước cách mạng. Tờ Tiếng Dân của chí sĩ Huỳnh Thúc Kháng hay các tờ: Công Luận, Du Kích nội thành, Lao Động, Nhựa sống... của một số nhà báo yêu nước... sớm đồng hành cùng nhân dân trên đường tranh đấu.

Hành trình về nguồn năm 2018 của Hội Nhà báo Việt Nam. Ảnh: Nam Nguyễn

Người làm báo thời 4.0

Sau gần bảy thập kỷ, “ngôi nhà chung” đã quy tụ được hơn 24.000 hội viên trên cả nước. Có thể khẳng định, vất vả của nghề báo chỉ đứng sau cực nhọc của thợ mỏ. Ai đó “ca” báo chí là quyền lực thứ 4, đó là cảm nhận không có văn bản. Không có gì vinh dự, sung sướng nào bằng khi báo chí và Hội được nhân dân tin yêu, gửi gắm; được Chủ tịch Hồ Chí Minh - anh hùng giải phóng dân tộc, danh nhân văn hóa thế giới cổ xúy: “Tờ báo là ngọn cờ cách mạng. Nhà báo là chiến sĩ”. Tinh thần đó đã được Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc long trọng nhắc lại trong phát biểu chào mừng, trước khi đánh trống khai mạc Hội Báo toàn quốc năm 2019 - Kỷ Hợi tại khuôn viên Bảo tàng Hà Nội đầy nắng, ngày 15/3/2019.

Nhà báo, nghề báo không chỉ có dấn thân với nhiệt huyết của trái tim nóng bỏng, mà còn phải có trí tuệ, có tâm hồn như thế nào đó mới phụng sự được Tổ Quốc, nhân dân. Bởi thế, dù bận trăm công nghìn việc lớn trong chiến tranh, 70 năm trước, Bác Hồ chỉ đạo mở lớp học báo chí đầu tiên mang tên Huỳnh Thúc Kháng tại xóm Bờ Rạ bên hồ Núi Cốc (Đại Từ, Thái Nguyên).

Chiến tranh, vó ngựa đường rừng không tới được, thương yêu các nhà báo trẻ, Bác Hồ 3 lần gửi thư đến lớp học thăm hỏi, động viên, dặn dò. Cột mốc lịch sử nghề “viết lách” năm ấy được Hội Nhà báo Việt Nam tổ chức kỷ niệm vào tháng 4 năm nay là ký ức 70 năm trường, gần trọn một đời người để đội ngũ làm báo thời cách mạng 4.0 nạp thêm năng lượng thời Quốc gia khởi nghiệp. Khi tác giả bài viết ngồi gõ máy tính, cùng thời điểm nhiều tờ báo cỡ bự, hãng thông tấn... trên hành tinh đang mải mê áp dụng chương trình viết tin, bài, làm phóng sự điều tra tự động được xưng danh là “nhà báo robot”- trí tuệ nhân tạo (AI). Câu hỏi đặt ra thời @, thế giới phẳng, cách mạng công nghiệp 4.0 liệu AI có thể thay thế các nhà báo bằng nhà báo robot? Đáp số chuyện này chắc hồi sau sẽ rõ!

Các đoàn viên Đoàn TN cơ quan TW Hội Nhà báo Việt Nam chụp ảnh với nhà báo Hồ Quang Lợi. Ảnh: PV

Ngôi nhà chung” của làng báo có sự trùng hợp lạ kỳ hay lịch sử xếp đặt? Tháng 4/1950 thành lập Hội. Tháng 4/1949 lớp học báo chí đầu tiên khai giảng. Tháng 4/1959 giữa Thủ đô khai mạc Đại hội lần thứ II của Hội với sự có mặt của Bác Hồ và Tổng Bí thư Trường Chinh.

Hôm ấy, ngày 16/4 lần đầu tiên đại biểu báo chí cả nước sung sướng được đón Bác, nghe Bác dặn dò: “Bác thay mặt Đảng, Chính phủ đến thăm các đồng chí. Là một người có nhiều duyên nợ với báo chí, Bác nêu vài ý kiến giúp các cô các chú tham khảo”.

“Nói đến báo chí trước hết phải nói những người làm báo chí. Các cô, các chú đã có những ưu điểm như đóng góp vào cuộc kháng chiến thắng lợi, xây dựng hòa bình và đấu tranh thống nhất Tổ Quốc. Nhiều đồng chí đã cố gắng làm việc. Gần đây, sau khi nghiên cứu Chỉ thị của Trung ương, các đồng chí đã thấy rõ công việc báo chí là rất quan trọng, và đã thấy được những ưu điểm, khuyết điểm của mình. Như thế là tiến bộ”...

Hưởng ứng cuộc vận động học tập, làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách của Bác Hồ, Hội Nhà báo Việt Nam đã bước sang năm thứ 7 cuộc vận động với cách làm thiết thực, hiệu quả. Đó là tri ân đối với Bác, đời đời biết ơn Bác - người sáng lập tờ báo cách mạng đầu tiên đến rèn luyện, dạy dỗ các thế hệ làm báo nước nhà để có hoa thơm, trái ngọt tỏa hương như hôm nay.

69 năm hoạt động, chừng ấy năm hết thảy những thành viên của Hội, các tổ chức hội từ mái nhà của “Ngôi nhà chung” đến tận chi hội cơ sở cùng các cơ quan báo chí thực sự, một lòng, một chí, một tâm hồn, một trí tuệ nghiêm túc, có trách nhiệm đồng hành với cả nước trong sứ mệnh vinh quang xây dựng, bảo vệ Tổ Quốc. Phía trước của Hội là hứa hẹn đan xen thách thức. Nhưng chúng ta sẽ tới bến bờ trong hào quang của Chân - Thiện - Mỹ./.

Nguyễn Xuân Lương

Bình luận